Istorija Ibarskog Kolašina

Istorija Ibarskog Kolašina

Istorija Ibarskog Kolašina

„Udno Sandžaka, na padinama Mokre Gore i Rogozne, iznad Kosova, petnaest kilometara više Mitrovice, uz Ibar pa do Ribarića, prostire se brdovita, gorštačka župa ili nahija Kolašin. Njegova severna granica ide bilom Rogozne, a krajnja mu je južna tačka na brdu više Rudnika u srezu Dreničkom. Svojim gornjim tokom protiče kroz njega reka Ibar.“

Grigorije Božović

Istorija Ibarskog KolašinaKolašin pripada, geografsko i etnički, centralnom delu Balkanskog poluostrva ili Raškoj oblasti. U ovoj oblasti, u srednjem veku, nalazio se centar srpske države koja se zvala Raška. Srednjovekovno ime oblasti Stari Kolašin, koliko je to poznato, nije postojalo. U turskom popisu tek osvojene zemlje Brankovića iz 1455.godine nema pomena o imenu Kolašin, a čitava ova oblast, koja je tada pripala Rumeliji, naziva se nahija Klopotnik, po istoimenom utvrdjenju u blizini manastira Duboki Potok koji i danas tu postoji. Postoji i zapis da je nahija Klopotnik tada obuhvatala 360 domaćinstava, i da je samo jedna kuća bila turska, a sve ostale srpske.

Istoričar Gliša Elezović ističe da su tada u našoj zemlji postojala dva Kolašina - onaj na Tari i ovaj na Ibru. Ime Kolašin se prvi put spominje 1673.godine u jednom natpisu na crkvi u Crkolezu. Uzimajući u obzir neposredne veze Kolašina na Ibru ove crkve u kosovsko-metohijskom kraju jasno je da se natpis odnosio na Stari Kolašin. Akademik Milisav Lutovac navodi pak da se Kolašin pod tim imenom prvi put javlja početkom XVIII veka – 1737.godine. Ipak, najviše je nedoumica oko toga koji je Kolašin ko prvi naselio, što je ostalo nerazjašnjeno do danas.

Jovan Cvijić je mišljenja da su se Srbi Kolašinci doselili iz crnogorskog Kolašina na Tari i zato su ovom Kolašinu dali ime Stari Kolašin. Suprotno ovom, postoje spisi koji ukazuju na to da je Kolašin u Crnoj Gori postao od seobe Srba 1690.godine i to od Kolašina na Ibru. Njegovi stanovnici selili su se tada u Crnu Goru i Hercegovinu, pa se ponovo vraćali u zavičaj tokom XVIII i XIX veka. Nakon toga ustalio se naziv Ibarski Kolašin, da bi se razlikovao od onog crnogorskog, a to ime zadržano je do danas.

Mnoge manastire, gradjevine i druge spomenike kulture ovog kraja podigle su ličnosti koje su obeležile istoriju Kolašina. Medju njima najpoznatija je kraljica Jelena Anžujska koja je u Brnjacima osnovala prvu stalnu žensku školu na ovim prostorima. Zatim, sveti Joanikije i Petar Koriški čije se mošti nalaze u manastiru Crna Rijeka. Pored pomenutih Jovana Cvijića i Milisava Lutovca koji su najviše doprineli istraživanju istorije Kolašina i njenom beleženju, tu je i Grigorije Božović, rodjen u Ibarskom Kolašinu, pisac i jedan od najznačajnijih novinara lista „Politika“ i najglasnijih kritičara režima tadašnje Kraljevine Jugoslavije, zbog čega je i streljan 1945.godine.

Zbog svog geografskog položaja Ibarski Kolašin je uvek bio meta neprijatelja, ali je kroz vekove odolevao napadima i danas postoji kao svedok svoje istorije.